Giá trị nghịch lý của hệ thống lúa nổi truyền thống vùng nước sâu

Bài nghiên cứu mới của TS. Nguyễn Văn Kiền, Nghiên cứu viên Cộng tác Cấp cao tại Viện Nghiên cứu Chính sách Nông nghiệp và Sức khỏe (HAPRI), đăng tải trên Global Food Security, Tập 26, Tháng 9 năm 2020.

David Dumaresq, Kien van Nguyen, Jamie Pittock, Min Oo, Kimchhin Sok, Tran van Hieu, Louise Blessington. "The paradoxical values of traditional deep water floating rice systems", Global Food Security, 26 (2020), pp. 100391, ISSN 2211-9124, DOI: 10.1016/j.gfs.2020.100391.

Bản đồ các địa điểm nghiên cứu tại Hạ lưu sông Mê Kông và Myanmar. (Dumaresq và Kien Nguyen et al., 2020)

Điểm nổi bật:

• Lúa nổi vùng nước sâu đang dần bị thay thế bởi các giống lúa năng suất cao (HYV) tại châu Á.

• Phân tích chuỗi giá trị hàng hóa cho thấy đầu ra thực sự của hệ thống thực phẩm của hệ thống lúa nổi Đông Nam Á.

• Lúa gạo, thực phẩm chế biến, thức ăn cho gia súc, thực phẩm hoang dã, cây trồng mùa khô, chăn nuôi động vật.

• Lợi nhuận thấp cho nông dân so với sản phẩm hạ nguồn có giá trị cao - tín hiệu yếu, chuyển giá trị kém.

• Thay đổi chuỗi giá trị hàng hóa có thể mang lại thực phẩm và thu nhập bền vững cho hệ thống lúa nổi.

Chu kỳ hàng năm của hệ thống lúa nổi vùng nước sâu, thể hiện sự sinh trưởng của lúa qua lũ từ tháng 7 đến tháng 10 (thanh chấm) cũng như các nguồn thực phẩm khác. (Dumaresq và Kien Nguyen et al., 2020)

Tóm tắt:

Sản xuất lúa nổi vùng nước sâu (DW-FR) đã suy giảm đáng kể trên toàn châu Á, mặc dù đây là nguồn thực phẩm bổ dưỡng, có ý nghĩa văn hóa và thích nghi với ngập lũ. Giá trị thương mại thấp được cảm nhận và mong muốn xuất khẩu lúa gạo gia tăng đã dẫn đến việc canh tác thâm canh các giống lúa năng suất cao (HYV).

Chúng tôi sử dụng phân tích chuỗi giá trị hàng hóa để nghiên cứu giá trị của DW-FR ở Campuchia, Việt Nam và Myanmar.

Truyền thông và chuyển giao giá trị kém dọc theo chuỗi cung ứng dẫn đến việc nông dân nhận được lợi nhuận thấp từ DW-FR mặc dù nó có giá trị sinh thái, văn hóa và thương mại cao ở các thị trường hạ nguồn. Với những điều chỉnh nhỏ, hệ thống DW-FR có thể mang lại sinh kế bền vững hơn cho nông dân và an ninh hệ thống thực phẩm lớn hơn.

Để có lợi nhuận tốt hơn, chúng tôi đề xuất thực hiện các cải tiến về nhân giống, canh tác, vận chuyển, chế biến, tiếp cận tài chính tốt hơn, cải thiện truyền thông và phát triển các sản phẩm lúa gạo khác.