Các mối đe dọa tự nhiên có ảnh hưởng đến tô tài nguyên thiên nhiên? Bằng chứng toàn cầu
- 3 thg 10, 2025
- 4 phút đọc
Bài nghiên cứu mới nhất của TS. Nguyen Phuc Canh, Nghiên cứu viên Cao cấp của HAPRI.
Tô tài nguyên thiên nhiên đã suy giảm trong thập kỷ qua, nhưng cuộc khủng hoảng khí hậu đòi hỏi hành động khẩn cấp để kiềm chế việc tìm kiếm tô tiếp tục. Mức độ phơi nhiễm với hiểm họa lớn hơn có xu hướng làm giảm tô, trong khi thích ứng yếu làm chuúng tăng. Các quốc gia đang phát triển đối mặt với những áp lực đối lập, trong khi ở các nền kinh tế phát triển cả phơi nhiễm và thiếu thích ứng đều làm giảm tô. Không phải tất cả tài nguyên đều phản ứng theo cùng một cách - than đá, khí, khoáng sản và rừng suy giảm dưới hiểm họa, nhưng tô dầu mỏ vẫn ổn định. Hiệu ứng rõ ràng nhất ở các quốc gia có mức phụ thuộc trung bình, nhấn mạnh vai trò quan trọng của chiến lược thích ứng trong việc định hình sử dụng tài nguyên bền vững.
Các mối đe dọa tự nhiên, cụ thể là phơi nhiễm và thiếu chiến lược thích ứng, ảnh hưởng như thế nào đến tô tài nguyên thiên nhiên?
Xu hướng toàn cầu về tô tài nguyên
Theo ước tính của Liên Hiệp Quốc (2021), đến năm 2050 chúng ta sẽ cần ít nhất ba hành tinh để cung cấp đủ tài nguyên thiên nhiên hỗ trợ lối sống hiện tại của dân số 9,6 tỷ. Do đó, hiểu rõ các yếu tố quyết định tô tài nguyên thiên nhiên là quan trọng cho các hành động chính sách.
Tổng tô tài nguyên thiên nhiên toàn cầu từ 2011 đến 2019
Hiểm họa và thích ứng: Hai con đường đối lập
Mối đe dọa tự nhiên không ảnh hưởng tất cả các nền kinh tế theo cùng một cách. Ở những nơi lũ lụt, bão và hạn hán hoành hành mạnh nhất, tô tài nguyên có xu hướng thu nhỏ - như thể thảm họa buộc một sự chuyển đổi miễn cưỡng khỏi việc khai thác. Nhưng ngược lại, khi thích ứng yếu, câu chuyện đảo lộn. Thay vì xây dựng khả năng chống chịu, các quốc gia lại dựa nhiều hơn vào dầu mỏ, khí và rừng để ứng phó, làm sâu sắc sự phụ thuộc dài hạn.
Phát hiện chính
Phát hiện của chúng tôi bổ sung rằng các điều kiện tổng thể để thích ứng với biến đổi khí hậu cũng quan trọng đối với các hoạt động tìm kiếm tô tài nguyên thiên nhiên. Không có chiến lược thích ứng tốt, một quốc gia có thể đối mặt với việc tăng tô tài nguyên thiên nhiên dưới biến đổi khí hậu, dẫn đến nhiều khó khăn hơn trong phát triển bền vững.
Nhìn chung, các phát hiện cho thấy rằng sự gia tăng các mối đe dọa tự nhiên ảnh hưởng đến tô tài nguyên thiên nhiên qua hai kênh đối lập:
Thứ nhất, sự gia tăng các mối đe dọa tự nhiên làm tăng rủi ro và bất định, có thể dẫn đến giảm tổng cầu, sản xuất và các hoạt động kinh tế tổng thể. Những giảm sút này dẫn đến sự giảm tô tài nguyên thiên nhiên.
Thứ hai, sự gia tăng các mối đe dọa tự nhiên có thể làm tăng tô tài nguyên thiên nhiên nếu có các chiến lược thích ứng yếu, thông qua hiện tượng bi kịch của người commons. Các phát hiện nhấn mạnh vai trò quan trọng của chính phủ trong việc xây dựng chiến lược thích ứng.
Hàm ý chính sách
Phát hiện của chúng tôi có hàm ý quan trọng, là sự gia tăng các mối đe dọa tự nhiên mang đến sự gia tăng rủi ro và bất định có thể làm giảm tô tài nguyên thiên nhiên do giảm các hoạt động kinh tế.
Các phát hiện cho thấy bi kịch của người commons vẫn là một thách thức nghiêm trọng trong việc giảm tô tài nguyên thiên nhiên, vì các đối tượng kinh tế chuyển hướng tới tô cao hơn dưới các mối đe dọa tự nhiên nếu các quốc gia không có chiến lược thích ứng tốt.
Chính phủ có thể phá vỡ vòng lặp này bằng cách cải thiện năng lực ứng phó và chuẩn bị chiến lược thích ứng dài hạn. Những chính sách và chương trình này, như cải thiện quản trị, đầu tư vào hệ thống chăm sóc sức khỏe, bảo đảm xã hội và vật chất, xây dựng hệ thống cảnh báo và các chính sách thích ứng dài hạn cho biến đổi khí hậu, có thể giúp giảm khả năng chịu thiệt hại và tính dễ tổn thương.
Từ khóa:
Hiểm họa tự nhiên
Rủi ro
Bất định
Thảm họa
Tô tài nguyên thiên nhiên
Liên kết:
Trích dẫn:
Nguyen, Canh Phuc, and Binh Quang Nguyen. "Do natural threats matter for natural resources rents? Global evidence." Resources Policy 102 (2025)
Nguyễn Thu Hiền
