Phân cấp tài khóa có làm giảm nghèo năng lượng? Bằng chứng từ Việt Nam
- 3 thg 10, 2025
- 2 phút đọc
Nghiên cứu này do TS. Nguyen Phuc Canh (Nghiên cứu viên Cao cấp của HAPRI) thực hiện cùng các đồng nghiệp, khảo sát mối quan hệ giữa phân cấp tài khóa và nghèo năng lượng ở Việt Nam, sử dụng dữ liệu cấp hộ gia đình và cấp tỉnh giai đoạn 2004-2018.
Nghiên cứu áp dụng nhiều phương pháp kinh tế lượng, bao gồm OLS, biến công cụ và System GMM, để xem xét liệu quyền tự chủ tài khóa lớn hơn ở cấp tỉnh có làm giảm nghèo năng lượng không. Nghèo năng lượng được đo lường qua nhiều chỉ báo, như khả năng chi trả, gánh nặng chi tiêu, tiếp cận thiết bị hiện đại và chỉ số nghèo năng lượng đa chiều.
Các phát hiện cho thấy phân cấp tài khóa làm giảm đáng kể nghèo năng lượng. Cụ thể, tăng một độ lệch chuẩn trong phân cấp được liên kết với giảm 0,3-1,3 điểm phần trăm khả năng nghèo năng lượng ở cấp hộ gia đình và 0,3-1,6 điểm phần trăm ở cấp tỉnh. Các hiệu ứng mạnh hơn đối với các hộ gia đình thu nhập thấp và các khu vực nghèo hơn, cho thấy quyền tự chủ tài khóa cho phép chính quyền địa phương đáp ứng tốt hơn nhu cầu năng lượng địa phương.
Quan trọng, kết quả vẫn đúng theo cả định nghĩa hẹp (doanh thu giữ lại) và định nghĩa rộng (doanh thu giữ lại cộng với doanh thu chia sẻ) của phân cấp tài khóa. Tuy nhiên, thước đo hẹp có xu hướng thể hiện tác động mạnh hơn, nhấn mạnh tầm quan trọng của kiểm soát tài khóa trực tiếp đối với chính quyền địa phương.
Hàm ý chính sách nhấn mạnh rằng phân cấp tài khóa có thể là công cụ hiệu quả để giảm thiểu nghèo năng lượng, đặc biệt khi chính quyền địa phương được trao quyền để phân bổ nguồn lực hiệu quả. Điều này cho thấy các cải cách tài khóa đang tiến hành ở Việt Nam nên tiếp tục củng cố năng lực tài khóa địa phương, đặc biệt ở các vùng khó khăn, để đảm bảo tiếp cận các dịch vụ năng lượng hiện đại công bằng hơn.
Nghiên cứu này đóng góp bằng chứng mới cho tài liệu về chính sách tài khóa và nghèo năng lượng ở các quốc gia đang phát triển, nhấn mạnh cách mà phân cấp có thể hỗ trợ cả phúc lợi xã hội và công bằng năng lượng.
Từ khóa:
Phân cấp tài khóa
Nghèo năng lượng
Doanh thu tài khóa
Chi tiêu tài khóa
Quốc gia đang phát triển
Liên kết:
Trích dẫn:
Doan, N., Nguyen, C. P., & Su, T. D. (2025). Does fiscal decentralization reduce energy poverty? Evidence from Vietnam. Energy Policy, 207, 114845, DOI: https://doi.org/10.1016/j.enpol.2025.114845
Phan Thị Kim Ngân
