Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 80/2015/QH13

Văn bản và căn cứ pháp lý

Đây là Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, số 80/2015/QH13, do Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (khóa XIII) thông qua và ban hành trên cơ sở Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là đạo luật khung về trình tự, thủ tục điều chỉnh việc soạn thảo, thẩm định, thông qua và ban hành văn bản quy phạm pháp luật trong toàn bộ hệ thống pháp luật Việt Nam.

Phạm vi và giải thích từ ngữ

Chương I quy định phạm vi điều chỉnh, giải thích khái niệm 'văn bản quy phạm pháp luật' là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành theo đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục quy định trong Luật này, và đề ra các nguyên tắc chung của hoạt động xây dựng, ban hành văn bản. Luật yêu cầu bảo đảm tính hợp pháp, thống nhất, minh bạch và khả thi, quy định việc tham gia góp ý kiến của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quá trình soạn thảo, đồng thời quy định về ngôn ngữ, số, ký hiệu, sửa đổi, bổ sung, hợp nhất và những hành vi bị nghiêm cấm trong lĩnh vực này.

Hệ thống văn bản và thẩm quyền ban hành

Luật xác lập thứ bậc hiệu lực của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và gắn mỗi loại văn bản với chủ thể có thẩm quyền ban hành: Hiến pháp, bộ luật, luật và nghị quyết của Quốc hội; pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; lệnh, quyết định của Chủ tịch nước; nghị định của Chính phủ; quyết định của Thủ tướng Chính phủ; nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao; thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ; thông tư liên tịch; quyết định của Tổng Kiểm toán nhà nước; nghị quyết của Hội đồng nhân dân và quyết định của Ủy ban nhân dân các cấp, cùng văn bản quy phạm pháp luật của đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt.

Trình tự soạn thảo, thẩm định và thông qua

Phần lớn nội dung của Luật quy định theo từng loại văn bản về việc lập chương trình xây dựng luật và soạn thảo từng loại văn bản. Đối với luật, pháp lệnh, Luật quy định việc lập đề nghị xây dựng chính sách, đánh giá tác động của chính sách, lấy ý kiến của nhân dân và chuyên gia, thành phần hồ sơ, thẩm định của Bộ Tư pháp, trình và xem xét tại Chính phủ, thẩm tra của các cơ quan của Quốc hội, việc thành lập ban soạn thảo và chỉnh lý, cũng như trình tự xem xét, thông qua tại kỳ họp Quốc hội và phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sau đó công bố bằng lệnh của Chủ tịch nước.

Các trình tự tương ứng được quy định cho nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ, thông tư của bộ, văn bản của Tòa án nhân dân tối cao và Viện kiểm sát nhân dân tối cao, văn bản của Kiểm toán nhà nước, cũng như nghị quyết của Hội đồng nhân dân và quyết định của Ủy ban nhân dân địa phương, mỗi loại đều có các bước soạn thảo, lấy ý kiến, thẩm định hoặc thẩm tra, hồ sơ và thông qua riêng. Luật cũng quy định trình tự, thủ tục rút gọn để ban hành văn bản trong trường hợp cấp bách và các trường hợp khác theo quy định.

Hiệu lực và áp dụng

Luật quy định thống nhất về thời điểm có hiệu lực, phạm vi lãnh thổ và đối tượng áp dụng của văn bản quy phạm pháp luật, về hiệu lực trở về trước, việc ngưng hiệu lực, hết hiệu lực và việc xử lý, áp dụng văn bản khi có quy định khác nhau. Là đạo luật thống nhất trong lĩnh vực này, Luật hợp nhất vào một văn bản các chế độ trước đây quy định riêng rẽ về hoạt động xây dựng pháp luật ở trung ương và địa phương.