Mùa lúa xưa
Bừa, nhổ mạ, cấy, tát nước, gặt, đập, quạt, cất kho rồi mang ra chợ: một mùa lúa đi qua bao nhiêu đôi tay? 🌾
Mở đầu loạt bài "Nghìn năm Nông – Y" hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam đầu tiên (24/11/2026), HAPRI giới thiệu album "Mùa lúa xưa": ảnh chụp và tranh khắc gỗ từ năm 1896 đến thập niên 1930, ở nhiều vùng khác nhau, xếp theo các việc của một vụ lúa.
Làm đất và cấy lúa
2. Nhổ mạ để đem cấy, thập niên 1900 (hồ sơ không ghi nơi chụp). 3. Cấy lúa ở Nam Kỳ, 1909.
1. Trâu kéo bừa gần Bắc Ninh, 1896 (ảnh bìa: bừa ruộng ở Chợ Lớn, 1930).
2. Nhổ mạ để đem cấy, thập niên 1900 (hồ sơ không ghi nơi chụp).
3. Cấy lúa ở Nam Kỳ, 1909.
Đưa nước vào ruộng
5. Bốn người đạp nước vào ruộng ở Trung Kỳ, trong thập niên 1900. 6. Guồng nước để tưới ruộng ở Bắc Kỳ, đầu thế kỷ 20.
4. Tát nước bằng gầu sòng ở làng Gy-trach, gần Hà Nội, 1897.
5. Bốn người đạp nước vào ruộng ở Trung Kỳ, trong thập niên 1900.
6. Guồng nước để tưới ruộng ở Bắc Kỳ, đầu thế kỷ 20.
Mùa gặt
8–9. Gánh lúa đã gặt và thu hoạch lúa: tranh khắc gỗ do các nghệ nhân Hà Nội vẽ năm 1908–1909 cho bộ sưu tập "Technique du peuple annamite" của Henri Oger. 8–9. Gánh lúa đã gặt và thu hoạch lúa: tranh khắc gỗ do các nghệ nhân Hà Nội vẽ năm 1908–1909 cho bộ sưu tập "Technique du peuple annamite" của Henri Oger.
7. Đồng lúa sắp gặt ở Hà Đông (nay thuộc Hà Nội), 1926.
8–9. Gánh lúa đã gặt và thu hoạch lúa: tranh khắc gỗ do các nghệ nhân Hà Nội vẽ năm 1908–1909 cho bộ sưu tập "Technique du peuple annamite" của Henri Oger.
Đập lúa
11. Trâu đạp lúa trên sân ở Bắc Kỳ, 1909. 12. Gánh rơm ở Bắc Kỳ, đầu thế kỷ 20.
10. Đập lúa ngay trên ruộng ở Cần Thơ, 1909.
11. Trâu đạp lúa trên sân ở Bắc Kỳ, 1909.
12. Gánh rơm ở Bắc Kỳ, đầu thế kỷ 20.
Quạt thóc
13. Quạt thóc bằng quạt hòm ở Thừa Thiên (nay là thành phố Huế), 1927. 14. Rê thóc trước gió ở Bắc Kỳ, đầu thế kỷ 20.
13. Quạt thóc bằng quạt hòm ở Thừa Thiên (nay là thành phố Huế), 1927.
14. Rê thóc trước gió ở Bắc Kỳ, đầu thế kỷ 20.
Cất kho và ra chợ
15. Kho thóc trước nhà lý trưởng làng Gy-trach, 1897. Ngôi nhà khi ấy còn là trường học của làng. 16. Chợ gạo ở Hà Nội, đầu thế kỷ 20.
15. Kho thóc trước nhà lý trưởng làng Gy-trach, 1897. Ngôi nhà khi ấy còn là trường học của làng.
16. Chợ gạo ở Hà Nội, đầu thế kỷ 20.
Mùa gặt hôm nay
17. Mùa gặt năm 2022 ở Yên Nghiệp (khi chụp thuộc tỉnh Hòa Bình, nay thuộc tỉnh Phú Thọ).
Quê bạn còn ai dùng gầu sòng, quạt hòm hay rê thóc trước gió không? Kể cho HAPRI nghe nhé.
Thứ Sáu này (6/11): chuyện vua Lý Thái Tông tự tay cầm cày năm 1038.
Xem trên các nền tảng khác
Facebook (album ảnh): đang cập nhật
Instagram (album ảnh): đang cập nhật
Threads: đang cập nhật
TikTok (album ảnh): đang cập nhật
YouTube (bài cộng đồng): đang cập nhật
Video giới thiệu album (YouTube Shorts, 12:00 thứ Năm, 5/11/2026): đang cập nhật
Lịch phát hành trên hapri.org: Album "Mùa lúa xưa", 21:30 thứ Ba, 3/11/2026
Nguồn ảnh
Chi tiết nguồn từng ảnh
All CIRAD / NumBA images below are public-domain items; NumBA's reuse terms are the Licence Ouverte Etalab 2.0.
Bìa / Cover: "Hersage des rizières", Chợ Lớn, 1930. Cirad / NumBA, public domain (NumBA reuse: Licence Ouverte Etalab 2.0). https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b10103069g
1: André Salles, "Hersage de rizière près Bac-ninh", 1896. BnF Gallica, public domain. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b53198725r
2: "Arrachage du riz avant le repiquage", 1900s. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b10102954w
3: "Repiquage du riz 2", Cochinchine, 1909. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b10103060f
4: André Salles, "Irrigation d'une rizière, au village de Gy-trach", 1897. BnF Gallica, public domain. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b53198727n
5: "Irrigation des rizières en Annam", 1900s. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b10102750b
6: "Irrigation : noria simple (Tonkin)", early 20th century. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b101235728
7: "La rizière un peu avant la moisson", Hà Đông, 1926. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b101030736
8, 9: Henri Oger, "Technique du peuple annamite" (Hà Nội, 1909), pl. 62 and 108. National Library of Vietnam copy, Library of Congress / World Digital Library, public domain. Pl. 62: https://www.loc.gov/resource/gdcwdl.wdl_14383/?sp=63 · pl. 108: https://www.loc.gov/resource/gdcwdl.wdl_14383/?sp=109
10: "Battage du riz à la station rizicole de Comtho", 1909. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b10103070v
11: "Battage du riz par piétinage", Tonkin, 1909. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b10103063s
12: "Riz : Transport d'une charge de paille (Tonkin)", early 20th century. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b10123571t
13: "Vannage du paddy", Thừa Thiên, 1927. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b10103339c
14: "Riz : Ventilation du paddy (Tonkin)", early 20th century. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b10123570c
15: André Salles, "Greniers devant la maison du ly-truong de Gy-trach (servant d'école)", 1897. BnF Gallica, public domain. https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b531724231
16: "Marché du riz (Hanoï, Tonkin)", early 20th century. Cirad / NumBA, public domain. https://numba.cirad.fr/ark:/12148/btv1b101235745
17: Chienol, "Gặt lúa tại xã Yên Nghiệp", 2022. Wikimedia Commons, CC0. https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gặt_lúa_tại_xã_Yên_Nghiệp.jpg
Chỉnh sửa / Edits: ảnh được cắt khung; ảnh 17 giảm 10% độ bão hòa màu; trên tranh 8 (pl. 62) đã xóa số thứ tự in. / Images cropped; photo 17's colour saturation reduced 10%; on print 8 (pl. 62) the printed index numerals were removed.
