Thúc đẩy sản xuất lúa bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long: góc nhìn từ các hệ thống canh tác sinh thái ở tỉnh An Giang

Lúa gạo là cây lương thực chủ lực thiết yếu đối với một nửa dân số thế giới. Tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL), sản xuất lúa đóng vai trò then chốt đối với an ninh lương thực quốc gia. Tuy nhiên, phần lớn các mô hình thâm canh lúa hiện nay ở ĐBSCL, vốn mang tính truyền thống, đã khiến sinh kế của nhiều nông dân trở nên kém bền vững do các vấn đề như suy thoái đất, ô nhiễm nguồn nước, rủi ro sức khỏe và lợi nhuận thấp. Do đó, việc tìm kiếm các hệ thống canh tác bền vững thay thế là hết sức cấp thiết. Nghiên cứu này xem xét lợi ích của hai hệ thống canh tác sinh thái, cụ thể là lúa hữu cơ và mô hình lúa kết hợp sen, như những lựa chọn thay thế cho canh tác lúa thông thường tại tỉnh An Giang, vùng ngập lũ đầu nguồn ĐBSCL. Hai hệ thống canh tác này đã cho thấy những lợi thế sinh thái - xã hội và kinh tế trong dài hạn. Một mặt, chúng cho phép đưa các sản phẩm lúa gạo ra thị trường với mức giá phải chăng hơn. Bên cạnh đó, so với các hệ thống canh tác lúa truyền thống, chúng góp phần cải thiện chất lượng nước, nâng cao độ phì nhiêu của đất và gia tăng đa dạng sinh học, chẳng hạn như các loài chim, cá và thực vật. Mặc dù chúng tôi thừa nhận rằng khả năng sẵn có của nước lũ là một hạn chế đáng kể đối với các hệ thống canh tác thay thế, các cơ hội kinh doanh và lợi ích sinh thái - xã hội gắn với những hệ thống này vượt trội hơn so với các hạn chế đó. Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cung cấp bằng chứng cho thấy các thực hành canh tác sinh thái hỗ trợ trồng lúa là những lựa chọn thay thế đầy triển vọng hướng tới sản xuất lúa bền vững, có thể giúp giảm thiểu tính dễ tổn thương trong các hệ thống thâm canh lúa và có thể được nhân rộng cho các tỉnh vùng ngập lũ khác ở ĐBSCL và xa hơn nữa.