Bối cảnh
Tỷ lệ thừa cân và béo phì đang gia tăng nhanh chóng trên toàn cầu, đặc biệt tại các nước đang phát triển như Việt Nam, dẫn đến gia tăng nguy cơ mắc các bệnh mạn tính và gánh nặng kinh tế đáng kể. Mặc dù nhiều chiến lược quản lý cân nặng đã được triển khai, tỷ lệ thành công vẫn còn thấp do thiếu sự tuân thủ bền vững.

Mục tiêu
Nghiên cứu này nhằm xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định hành vi quản lý cân nặng ở người trưởng thành tại Thành phố Hồ Chí Minh thông qua Mô hình Niềm tin Sức khỏe (HBM) và đánh giá mức độ tác động của chúng.

Phương pháp
Một nghiên cứu cắt ngang được thực hiện trên 387 người trưởng thành được tuyển chọn tại Thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 7 đến tháng 10 năm 2023, sử dụng kỹ thuật chọn mẫu phân tầng theo hạn ngạch dựa trên độ tuổi và trình độ học vấn. Dữ liệu được thu thập qua một bảng câu hỏi trực tuyến đo lường các thành phần của HBM và đặc điểm cơ bản của người tham gia. Phân tích hồi quy logistic đa biến được thực hiện để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến ý định hành vi quản lý cân nặng.

Kết quả
Nhận thức về mối đe dọa của thừa cân (β = 0,92; OR = 2,51), nhận thức về tự hiệu lực trong tập luyện (β = 0,87; OR = 2,39), giới nữ (β = 1,14; OR = 3,13), trình độ học vấn trung học cơ sở (β = 1,32; OR = 3,73), trung học phổ thông (β = 1,56; OR = 4,73), tốt nghiệp cao đẳng/đại học trở lên (β = 1,98; OR = 7,25), kinh nghiệm ăn kiêng (β = 0,61; OR = 1,84) và BMI (β = 0,26; OR = 1,29) có liên hệ tích cực có ý nghĩa với ý định quản lý cân nặng (p < 0,05). Ngược lại, tình trạng hôn nhân (đã kết hôn) là yếu tố duy nhất có liên hệ tiêu cực với ý định quản lý cân nặng (β = -1,12; OR = 0,33; p = 0,002).

Kết luận
Nghiên cứu đã xác định nhận thức về mối đe dọa của thừa cân, tự hiệu lực trong tập luyện, giới nữ, trình độ học vấn cao hơn, kinh nghiệm giảm cân qua ăn kiêng và BMI là những yếu tố then chốt thúc đẩy ý định hành vi quản lý cân nặng, trong khi tình trạng hôn nhân (đã kết hôn) có tác động tiêu cực. Các phát hiện này gợi ý rằng các can thiệp quản lý cân nặng tại Việt Nam nên tập trung vào nâng cao nhận thức về rủi ro thừa cân, cải thiện tự hiệu lực trong tập luyện và cá nhân hóa các chiến lược can thiệp nhằm tối ưu hóa hiệu quả.