Published Paper
2662-138X
Nature Reviews Earth & Environment
Xây dựng khả năng chống chịu tại các siêu châu thổ châu Á
Faith Ka Shun Chan, Amelie Paszkowski, Zilin Wang, et al
DOI:
Từ khoá:
Asian Mega-Deltas, Delta Resilience, Coastal Flooding, Saline Intrusion, Climate Change, Adaptation
Faith Ka Shun Chan, Amelie Paszkowski, Zilin Wang, et al (2024), "Xây dựng khả năng chống chịu tại các siêu châu thổ châu Á", Nature Reviews Earth & Environment, 5, (7), pp. 522-537, DOI: doi.org/10.1038/s43017-024-00561-x
Tóm tắt
Năm siêu châu thổ châu Á (châu thổ Dương Tử, Châu Giang, Chao Phraya, Mê Kông và Hằng–Brahmaputra–Meghna) là nơi sinh sống của khoảng 80% dân số vùng châu thổ toàn cầu, và khu vực này chiếm 90% mức độ phơi nhiễm lũ lụt toàn cầu. Trong bài tổng quan này, chúng tôi khảo sát những điểm tương đồng và khác biệt giữa các siêu châu thổ châu Á nhằm xác định các bài học có thể chuyển giao để nâng cao khả năng chống chịu với khí hậu. Các châu thổ này ngày càng bị đe dọa bởi ngập lụt ven biển, xâm nhập mặn và xói lở do biến đổi khí hậu cùng các hoạt động của con người như khai thác nước ngầm và xây dựng đập. Do khác biệt về giai đoạn phát triển, nhiều biện pháp tăng cường khả năng chống chịu khác nhau đã được triển khai. Ví dụ, châu thổ Hằng–Brahmaputra–Meghna và châu thổ Mê Kông sử dụng các quy hoạch châu thổ chiến lược để xác định điểm nóng rủi ro và định hướng việc ra quyết định. Các châu thổ này cũng nâng cao khả năng chống chịu ở cấp cộng đồng thông qua việc hỗ trợ cộng đồng đa dạng hóa sinh kế nhằm ứng phó với rủi ro và điều kiện đất đai đang thay đổi. Trong khi đó, châu thổ Dương Tử và Châu Giang đã phát triển các công nghệ dự báo và cảm biến, cho phép chuẩn bị và ứng phó hiệu quả với các hiểm họa. Các siêu châu thổ châu Á cần học hỏi lẫn nhau để tích hợp các kế hoạch chống chịu hiệu quả ở cấp khu vực, cấp châu thổ và cấp cộng đồng. Hợp tác liên châu thổ và chuyển giao tri thức trong tương lai, ví dụ thông qua việc thành lập một Liên minh Khả năng chống chịu Châu thổ Khu vực (Regional Delta Resilience Alliance), có thể góp phần đạt được quản lý châu thổ bền vững trong dài hạn.

