Published Paper
1436-378X
Regional Environmental Change
Đê bao, lúa và cá: Những thay đổi nhanh chóng về sử dụng đất và thủy văn đã biến đổi nông nghiệp v à sinh kế tự cung tự cấp tại Đồng bằng sông Cửu Long như thế nào
Van Kien Nguyen, Jamie Pittock & Daniel Connell
DOI:
Từ khoá:
Vietnamese Mekong Delta, Vietnam, Land Use Change, Agriculture, Livelihoods
Tóm tắt
Sự phát triển gần đây của hệ thống đê cao để hỗ trợ sản xuất lúa, cây trồng cạn, chăn nuôi gia súc và nuôi trồng thủy sản thương mại tại Đồng bằng sông Cửu Long Việt Nam đã làm suy giảm đáng kể sản lượng đánh bắt cá tự nhiên và các loài động vật thủy sinh – nguồn thực phẩm quan trọng của người nghèo. Các thay đổi đối với hệ thống nông-sinh thái tại tỉnh An Giang qua ba giai đoạn được xem xét: trước năm 1975, khi mạng lưới kênh được thiết lập; trong thời kỳ cải cách Đổi Mới những năm 1980, khi hệ thống canh tác lúa dựa trên đê thấp hoặc đê tháng Tám được áp dụng; và gần đây hơn, khi hệ thống canh tác mới dựa trên đê cao thay thế hệ thống đê thấp. Quá trình chuyển đổi gần nhất này diễn ra song song với sự xuất hiện của nuôi trồng thủy sản thương mại quy mô lớn và kinh tế thị trường. Dưới áp lực từ mục tiêu của chính phủ và lực lượng thị trường, hầu hết nông dân hiện nay sử dụng đê cao, phân bón, thuốc trừ sâu và công nghệ bơm nước để sản xuất ba vụ lúa mỗi năm. Tuy nhiên, các hệ thống sản xuất mới đã thu hẹp đáng kể môi trường sống của cá tự nhiên nước ngọt trong đồng bằng và các nguồn thực phẩm thủy sinh khác. Điều này đã tác động tiêu cực đến dinh dưỡng của nhiều hộ nghèo vốn phụ thuộc vào cá đánh bắt từ ao hồ công cộng cho phần lớn bữa ăn, và mang lại bài học cho phát triển ở các vùng đồng bằng nhiệt đới khác. Bài báo đề xuất chương trình nghiên cứu nhằm khảo sát các tác động kinh tế-xã hội, dinh dưỡng và sử dụng nước-năng lượng từ những thay đổi trong hệ thống sản xuất tại cộng đồng nông thôn ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Van Kien Nguyen, Jamie Pittock & Daniel Connell (2019), "Đê bao, lúa và cá: Những thay đổi nhanh chóng về sử dụng đất và thủy văn đã biến đổi nông nghiệp và sinh kế tự cung tự cấp tại Đồng bằng sông Cửu Long như thế nào", Regional Environmental Change, 19, (7), pp. 2069-2077, DOI: 10.1007/s10113-019-01548-X

