Khảo sát chế độ nước ngọt và các yếu tố tác động tại các cửa sông ven biển của đồng bằng sông Cửu Long

Tài nguyên nước ngọt đóng góp thiết yếu vào sinh kế của hàng triệu người dân địa phương tại các cửa sông ven biển của đồng bằng sông Cửu Long (của Việt Nam) (VMD). Tuy nhiên, nguồn nước ngọt ven biển hiện đang đối mặt với nhiều mối đe dọa, đặc biệt là (i) động lực thủy triều thay đổi do nước biển dâng, và (ii) chế độ dòng chảy sông thay đổi do hoạt động xây đập ở thượng nguồn. Nghiên cứu này khảo sát quá trình tiến hóa của chế độ nước ngọt tại các cửa sông ven biển. Sử dụng sơ đồ quá trình, phân bố nước ngọt được lập bản đồ và phân tích. Áp dụng các phương pháp thống kê mang lại hiểu biết về chu kỳ dòng chảy nước ngọt và biến động chế độ nước ở thượng nguồn tại các điểm đo khác nhau trong cửa sông. Một mô hình thủy lực đã được hiệu chỉnh và kiểm định trước đây được sử dụng để mô phỏng các kịch bản năm hạn hán cùng các thay đổi không gian của nước ngọt theo thời gian. Kết quả cho thấy lưu lượng dòng chảy sông giảm trong mùa lũ nhưng tăng trong mùa khô, do tác động của các đập thủy điện. Ngoài ra, những tháng khô nhất đang dịch chuyển sớm hơn. Từ dữ liệu này, chúng tôi rút ra các nguyên tắc cơ bản về phân bố nước ngọt tại các cửa sông ven biển của VMD. Các nguyên tắc này liên quan đến (i) đường ranh giới mà bên trong đó luôn có nước ngọt; (ii) đường ranh giới mà nước ngọt xuất hiện hằng ngày; (iii) thời điểm bắt đầu mùa nước ngọt; (iii) đường ranh giới mà nước ngọt xuất hiện cho đến tháng Hai và đến tháng Tư; (iv) thời điểm kết thúc mùa lũ; và (v) số ngày trong năm không có nước ngọt. Các xu hướng nhận diện được sẽ giúp người sử dụng nước ngọt và những người ra quyết định địa phương xây dựng chiến lược khai thác nước ngọt linh hoạt và hướng tới tương lai, đồng thời mở ra các hướng nghiên cứu tiếp theo.