Published Paper
1876-4525
Food Security
Tác động của thâm canh lúa đến các hộ gia đình nông thôn tại đồng bằng sông Cửu Long: Các mối quan hệ đang định hình giữa sản xuất nông nghiệp, nguồn cung thực phẩm hoang dã và tiêu dùng thực phẩm
Van Kien Nguyen, David Dumaresq & Jamie Pittock
DOI:
Từ khoá:
Vietnamese Mekong Delta, Vietnam, Rice Intensification, Rural Households, Agriculture
Tóm tắt
Các chương trình thâm canh lúa hướng đến giảm nghèo và cải thiện khả năng tiếp cận lương thực ở châu Á. Việt Nam áp dụng chính sách thâm canh lúa nhằm tạo thặng dư gạo cho xuất khẩu từ những năm 1990. Chính sách thâm canh thay thế một vụ mùa mưa hằng năm bằng hai đến ba vụ lúa giống năng suất cao (HYV) mỗi năm. Các vụ canh tác nhiều lần trong năm đòi hỏi thay đổi hệ thống thủy lực ở các khu vực như đồng bằng sông Cửu Long (MD), với việc đưa vào các loại đê bao thấp và cao để kiểm soát lũ mùa mưa và tưới tiêu mùa khô. Nghiên cứu khảo sát tác động của thâm canh lúa và những thay đổi thủy lực ở MD giữa thập niên 1990 và 2000 lên nguồn thực phẩm của hộ gia đình nông thôn, bao gồm cả thực phẩm hoang dã và thực phẩm canh tác. Tại các địa bàn nghiên cứu đại diện cho ba chế độ quản lý lũ, 165 hộ được lấy mẫu để thu thập dữ liệu về nhân khẩu, việc đánh bắt và tiêu dùng cá, các loài thủy sinh khác, rau và trái cây hoang dã và canh tác, cùng các nguồn thực phẩm khác. Kết quả cho thấy các chương trình thâm canh lúa và việc xây dựng đê đã làm tăng đáng kể sản lượng lúa. Tuy nhiên, việc đánh bắt, thu hái và tiêu dùng thực phẩm hoang dã của các hộ nông dân đã giảm. Việc hộ gia đình sử dụng cá hoang dã, các loài thủy sinh khác và rau hoang dã giảm đáng kể trong giai đoạn này. Có sự khác biệt rõ rệt giữa mùa mưa và mùa khô về khả năng có sẵn thực phẩm. Các hộ nghèo chịu tổn thất lớn nhất. An ninh lương thực hộ gia đình nhìn chung bị ảnh hưởng. Nghiên cứu gợi ý rằng các chính sách thâm canh lúa hướng đến an ninh lương thực toàn cầu cần cân bằng giữa việc mở rộng tiếp cận lương thực chủ lực cho dân số rộng hơn với nhu cầu của các cộng đồng trồng lúa duy trì tiếp cận các thực phẩm hoang dã chất lượng cao thu được từ đồng ruộng và kênh rạch của cảnh quan canh tác lúa.
Van Kien Nguyen, David Dumaresq & Jamie Pittock (2018), "Tác động của thâm canh lúa đến các hộ gia đình nông thôn tại đồng bằng sông Cửu Long: Các mối quan hệ đang định hình giữa sản xuất nông nghiệp, nguồn cung thực phẩm hoang dã và tiêu dùng thực phẩm", Food Security, 10, pp. 1615–1629, DOI: 10.1007/s12571-018-0848-6

