Khác với các trường đại học truyền thống được hình thành từ lâu với trọng tâm giải quyết các vấn đề học thuật và phát triển lý thuyết, từ đầu thế kỷ 20, các trường đại học đô thị đã phát triển từ những trường đại học đặt trong môi trường đô thị thành những trường đại học có chức năng kết nối và phát triển các khu vực đô thị. Các trường này được hình thành để tận dụng nguồn lực và bản sắc địa phương, cung cấp khả năng tiếp cận giáo dục đại học và phối hợp với các đối tác nhằm giúp các thành phố phát triển thành công hơn trong mọi khía cạnh của đời sống đô thị. Hiện nay, với hơn 85% dân số Hoa Kỳ sống ở khu vực đô thị, định hướng đô thị ngày càng phổ biến trong giáo dục đại học. Tại Việt Nam, tỷ lệ dân số ở khu vực đô thị đang tăng mạnh; quá trình phát triển và mở rộng đô thị là một quá trình năng động đòi hỏi mật độ nghiên cứu cao. Các vấn đề như xây dựng cơ sở hạ tầng đô thị, giao thông, biến đổi văn hóa sống, xây dựng định chế đô thị văn minh, sinh kế cho người dân trong quá trình chuyển đổi đô thị, quan hệ pháp lý, thị trường, tổ chức dân sự… đòi hỏi hình thành các trung tâm học thuật và nghiên cứu tập trung cao. Trong khuôn khổ dự án Nâng cao Năng lực Cấp tỉnh (SPC) do USAID tài trợ, Khoa Quản lý Nhà nước của HAPRI đã được chọn tham gia các chương trình đào tạo của dự án. Trước khi kết thúc dự án kéo dài hơn hai năm, các tác giả đã có chuyến công tác tại Đại học Bang Portland (PSU) — một trường đại học đô thị điển hình thành công. Bài viết trình bày nghiên cứu chuyên sâu về PSU — một trường đại học nghiên cứu gắn kết chặt chẽ với cộng đồng địa phương, giải quyết các vấn đề lớn của thành phố Portland, tiểu bang Oregon và Hoa Kỳ — nhằm giới thiệu mô hình đại học đô thị cho các trường đại học tại Việt Nam.