Động lực di cư và kết quả dinh dưỡng tại một quốc gia có thu nhập trung bình thấp: bằng chứng từ Việt Nam
- 11 giờ trước
- 3 phút đọc
Di cư là một hiện tượng kinh tế quan trọng tại các quốc gia đang phát triển, và kiều hối từ người lao động di cư đã được công nhận là một nguồn thu nhập then chốt cho các hộ gia đình. Một nghiên cứu mới của TS. Võ Tất Thắng, Viện Trưởng HAPRI, cùng với Nguyễn Thị Bích Hiên, Trần Mỹ Huyền, và Vũ Ngọc Tân, khảo sát tác động của các loại hình di cư khác nhau lên tiêu dùng dinh dưỡng của hộ gia đình tại Việt Nam.
Việt Nam đã trải qua các đợt di cư đáng kể, trùng với những giai đoạn tái cơ cấu kinh tế. Sau cải cách Đổi Mới cuối thập niên 1980, tỷ lệ di cư tăng mạnh, được thúc đẩy bởi khoảng cách ngày càng mở rộng giữa khu vực thành thị và nông thôn. Mặc dù các nghiên cứu hiện có đã khảo sát tác động dinh dưỡng của di cư, vẫn còn những khoảng trống kiến thức đáng kể về mối quan hệ ở cấp độ hộ gia đình — đặc biệt là cách các loại hình di cư khác nhau (ngắn hạn so với dài hạn, lao động so với không lao động) định hình khác biệt các mô hình tiêu dùng thực phẩm.
Sử dụng dữ liệu bảng từ Khảo sát Mức sống Hộ Gia đình Việt Nam (VHLSS) giai đoạn 2016–2018, phân tích tập trung vào cách di cư ảnh hưởng đến các mô hình tiêu dùng của hộ gia đình — đặc biệt là thực phẩm mua, thực phẩm tự sản xuất và quà biếu. Khác với các nghiên cứu trước đây, nghiên cứu này giải quyết vấn đề thực phẩm tiêu dùng ngoài gia đình (FAFH) bằng cách sử dụng giá trị tiền tệ đã điều chỉnh theo lạm phát. Cả hồi quy tuyến tính và hồi quy Poisson với tác động cố định ở cấp hộ gia đình đều được áp dụng để kiểm soát các yếu tố không quan sát được bất biến theo thời gian.
Các phát hiện chính cho thấy:
Di cư ngắn hạn gắn liền với sự sụt giảm tiêu dùng thực phẩm hộ gia đình, đặc biệt là thực phẩm tự sản xuất, khi hộ gia đình mất đi lao động cho nông nghiệp và chuẩn bị thực phẩm
Di cư dài hạn làm tăng đáng kể cả lượng dinh dưỡng nạp vào lẫn sản xuất thực phẩm hộ gia đình, khi dòng kiều hối ổn định cho phép gia đình đầu tư vào mua thực phẩm và năng suất nông nghiệp
Các hộ gia đình có người di cư lao động dài hạn thể hiện khả năng đa dạng hóa nguồn thực phẩm tốt hơn và nâng cao chất lượng khẩu phần ăn tổng thể nhờ thu nhập từ kiều hối
Kết quả nhấn mạnh tầm quan trọng của kiều hối và các mô hình di cư trong việc định hình hành vi tiêu dùng và phúc lợi dinh dưỡng của hộ gia đình tại các nền kinh tế đang phát triển
Những phát hiện này mang ý nghĩa chính sách quan trọng đối với Việt Nam và các quốc gia có thu nhập trung bình thấp tương tự. Các chính sách hỗ trợ di cư lao động dài hạn thông qua việc cải thiện khả năng tiếp cận thị trường lao động và kênh di cư an toàn có thể đóng góp vào an ninh lương thực hộ gia đình. Đồng thời, cần có các can thiệp có mục tiêu để hỗ trợ các hộ gia đình có người di cư ngắn hạn — những hộ có thể đối mặt với thiếu hụt dinh dưỡng tạm thời do giảm sản xuất thực phẩm tại nhà.
Từ khóa:
Di cư
Mô hình hộ gia đình
Dinh dưỡng
Tiêu dùng
Việt Nam
Liên kết:
Trích dẫn:
Vo, T.T., Nguyen, T.B.H., Tran, M.H., & Vu, N.T. (2025). Migration dynamics and nutritional outcomes in a lower middle-income country: evidence from Vietnam. Globalization and Health, 21, 58. https://doi.org/10.1186/s12992-025-01154-z
