Năm siêu châu thổ châu Á có thể học hỏi gì từ nhau
Năm siêu châu thổ châu Á là nơi sinh sống của khoảng 80% dân số vùng châu thổ toàn cầu, và khu vực này chiếm 90% mức độ phơi nhiễm lũ lụt toàn cầu. Một bài tổng quan do Faith Ka Shun Chan, Amelie Paszkowski, Duc Dung Tran (Nghiên cứu viên Cộng tác cấp cao, HAPRI) và các cộng sự đồng tác giả so sánh cách các châu thổ này xây dựng khả năng chống chịu và những bài học mà chúng có thể chia sẻ với nhau.
Bối cảnh
Bài tổng quan bao quát năm châu thổ: Dương Tử, Châu Giang, Chao Phraya, Mê Kông và Hằng–Brahmaputra–Meghna. Theo các tác giả, các châu thổ này ngày càng bị đe dọa bởi ngập lụt ven biển, xâm nhập mặn và xói lở do biến đổi khí hậu cùng các hoạt động của con người như khai thác nước ngầm và xây dựng đập.
Các châu thổ đang ở những giai đoạn phát triển khác nhau, và các tác giả lưu ý rằng do những khác biệt này, nhiều biện pháp tăng cường khả năng chống chịu khác nhau đã được triển khai ở từng châu thổ.
Phương pháp
Đây là một bài tổng quan, không phải một nghiên cứu thực nghiệm mới. Các tác giả khảo sát những điểm tương đồng và khác biệt giữa các siêu châu thổ châu Á, so sánh các hiểm họa mà mỗi châu thổ phải đối mặt và các biện pháp tăng cường khả năng chống chịu đang được áp dụng ở cấp khu vực, cấp châu thổ và cấp cộng đồng, nhằm xác định các bài học có thể chuyển giao.
Kết quả chính
Theo bài tổng quan, châu thổ Hằng–Brahmaputra–Meghna và châu thổ Mê Kông sử dụng các quy hoạch châu thổ chiến lược để xác định điểm nóng rủi ro và định hướng việc ra quyết định.
Các tác giả cho biết hai châu thổ này cũng nâng cao khả năng chống chịu ở cấp cộng đồng thông qua việc hỗ trợ cộng đồng đa dạng hóa sinh kế nhằm ứng phó với rủi ro và điều kiện đất đai đang thay đổi.
Bài tổng quan cho thấy châu thổ Dương Tử và Châu Giang đã phát triển các công nghệ dự báo và cảm biến, cho phép chuẩn bị và ứng phó hiệu quả với các hiểm họa.
Các châu thổ này ngày càng bị đe dọa bởi ngập lụt ven biển, xâm nhập mặn và xói lở do biến đổi khí hậu cùng các hoạt động của con người như khai thác nước ngầm và xây dựng đập.
Hàm ý chính sách
Các tác giả viết rằng các siêu châu thổ châu Á nên học hỏi lẫn nhau để tích hợp các kế hoạch chống chịu hiệu quả ở cấp khu vực, cấp châu thổ và cấp cộng đồng.
Từ khóa:
Siêu châu thổ châu Á
Khả năng chống chịu của châu thổ
Ngập lụt ven biển
Xâm nhập mặn
Biến đổi khí hậu
Thích ứng
Liên kết:
Trích dẫn:
Chan, F. K. S., Paszkowski, A., Wang, Z., Lu, X., Mitchell, G., Tran, D. D., Warner, J., Li, J., Chen, Y. D., Li, N., Pal, I., Griffiths, J., Chen, J., Chen, W., & Zhu, Y. (2024). Building resilience in Asian mega-deltas. Nature Reviews Earth & Environment, 5(7), 522-537.
