Phân cấp tài khóa có làm giảm nghèo năng lượng không? Bằng chứng từ Việt Nam
- 16 giờ trước
- 2 phút đọc
Nghiên cứu này, do TS. Nguyễn Phúc Cảnh (Nghiên cứu viên Cao cấp của HAPRI) cùng các đồng nghiệp thực hiện, khảo sát mối quan hệ giữa phân cấp tài khóa và nghèo năng lượng tại Việt Nam, sử dụng dữ liệu cấp hộ gia đình và cấp tỉnh từ năm 2004 đến 2018.
Nghiên cứu áp dụng nhiều phương pháp kinh tế lượng, bao gồm OLS, biến công cụ và GMM hệ thống, để khảo sát liệu quyền tự chủ tài khóa lớn hơn ở cấp tỉnh có làm giảm nghèo năng lượng hay không. Nghèo năng lượng được đo lường thông qua nhiều chỉ số, như khả năng chi trả, gánh nặng chi tiêu, khả năng tiếp cận thiết bị hiện đại và một chỉ số nghèo năng lượng đa chiều.
Phát hiện cho thấy phân cấp tài khóa làm giảm đáng kể nghèo năng lượng. Cụ thể, một độ lệch chuẩn tăng trong phân cấp được gắn với việc giảm 0,3–1,3 điểm phần trăm khả năng nghèo năng lượng ở cấp hộ gia đình và 0,3–1,6 điểm phần trăm ở cấp tỉnh. Tác động mạnh hơn đối với các hộ thu nhập thấp hơn và các vùng nghèo hơn, cho thấy quyền tự chủ tài khóa cho phép chính quyền địa phương đáp ứng tốt hơn các nhu cầu năng lượng địa phương.
Quan trọng hơn, các kết quả đứng vững theo cả định nghĩa hẹp (nguồn thu giữ lại) và định nghĩa rộng (nguồn thu giữ lại cộng với nguồn thu chia sẻ) của phân cấp tài khóa. Tuy nhiên, thước đo hẹp có xu hướng cho thấy tác động mạnh hơn, nhấn mạnh tầm quan trọng của quyền kiểm soát tài khóa trực tiếp đối với chính quyền địa phương.
Các hàm ý chính sách nhấn mạnh rằng phân cấp tài khóa có thể là một công cụ hiệu quả để giảm nghèo năng lượng, đặc biệt khi chính quyền địa phương được trao quyền phân bổ nguồn lực một cách hiệu quả. Điều này gợi ý rằng các cải cách tài khóa đang diễn ra tại Việt Nam nên tiếp tục củng cố năng lực tài khóa địa phương, đặc biệt ở các vùng khó khăn, để đảm bảo khả năng tiếp cận công bằng hơn với các dịch vụ năng lượng hiện đại.
Nghiên cứu này đóng góp bằng chứng mới cho các tài liệu về chính sách tài khóa và nghèo năng lượng tại các quốc gia đang phát triển, nhấn mạnh cách phân cấp có thể hỗ trợ cả phúc lợi xã hội và công bằng năng lượng.
Từ khóa:
Phân cấp tài khóa
Nghèo năng lượng
Nguồn thu tài khóa
Chi tiêu tài khóa
Quốc gia đang phát triển
Liên kết:
Trích dẫn:
Doan, N., Nguyen, C. P., & Su, T. D. (2025). Does fiscal decentralization reduce energy poverty? Evidence from Vietnam. Energy Policy, 207, 114845, DOI: https://doi.org/10.1016/j.enpol.2025.114845
Phan Thị Kim Ngân
