Sức khỏe tâm thần quanh thời điểm nghỉ hưu: Bằng chứng về 'cú lõm Ashenfelter'
- 16 giờ trước
- 3 phút đọc
Các vấn đề về sức khỏe tâm thần ở người về hưu ngày càng trở thành mối quan tâm lớn, bởi tình trạng dân số già hóa đặt ra thách thức đáng kể trên toàn cầu, đặc biệt là tại các nước phương Tây. Các nghiên cứu trước đây về vấn đề này thường bị sai lệch do thiếu dữ liệu bảng và chiến lược ước lượng phù hợp. Nghiên cứu này khảo sát mức độ trầm cảm của người trưởng thành châu Âu quanh thời điểm nghỉ hưu.
Một nghiên cứu mới của Phó Giáo sư Võ Tất Thắng, Viện trưởng HAPRI, và Trần Thị Phú Duyên, Nghiên cứu viên/Quản lý Chương trình của HAPRI.
Tác động của việc nghỉ hưu đến sức khỏe tâm thần đang ngày càng được quan tâm trên toàn cầu, đặc biệt do những thách thức từ dân số già hóa, thúc đẩy cải cách hệ thống lương hưu ở nhiều nước châu Âu nhằm giảm áp lực cho hệ thống phúc lợi xã hội. Mặc dù nghỉ hưu có thể ảnh hưởng tích cực đến phúc lợi thông qua việc giảm căng thẳng công việc và tăng thời gian rảnh rỗi cho các hoạt động cùng kết nối xã hội, nó cũng có thể tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm thần do những thay đổi lớn trong cuộc sống, mất vai trò xã hội, bất ổn tài chính và phải điều chỉnh lối sống, dẫn đến các kết quả nghiên cứu mâu thuẫn nhau.
Việc khắc phục các sai lệch trong phương pháp nghiên cứu và xem xét nhiều yếu tố như tình trạng kinh tế - xã hội, lý do nghỉ hưu và bối cảnh văn hóa là điều thiết yếu để hiểu được mối quan hệ phức tạp giữa nghỉ hưu và sức khỏe tâm thần — đặc biệt là khi quan sát những thay đổi trước và sau khi nghỉ hưu để nắm bắt đầy đủ tác động đến phúc lợi cá nhân.
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ SHARE — một khảo sát dài hạn, đa ngành và xuyên quốc gia thu thập dữ liệu về sức khỏe và tình trạng kinh tế - xã hội của người trên 50 tuổi sống ngoài cơ sở chăm sóc tập trung ở 21 nước châu Âu và Israel, cùng với mạng lưới xã hội và gia đình của họ.
Nhóm tác giả khai thác dữ liệu từ các đợt khảo sát SHARE từ Đợt 1 đến Đợt 7 và xây dựng dữ liệu bảng cho giai đoạn 2004–2017. Bảng câu hỏi của Đợt 3 và Đợt 7 chứa các mô-đun SHARELIFE tập trung vào lịch sử cuộc đời của người tham gia, bao gồm mọi khía cạnh quan trọng trong đời sống của người được hỏi. Bộ dữ liệu bảng không cân bằng cuối cùng chứa 182.142 quan sát từ 6 vòng khảo sát.
Nghiên cứu này khảo sát mức độ trầm cảm của người trưởng thành châu Âu quanh thời điểm nghỉ hưu. Kết quả cho thấy: nghỉ hưu vì động cơ tích cực và hoàn cảnh thuận lợi làm giảm mức độ trầm cảm, trong khi nghỉ hưu trong hoàn cảnh tiêu cực có thể làm trầm cảm trầm trọng hơn. Những người này hẳn đã điều chỉnh lối sống để chuẩn bị cho việc nghỉ hưu sắp tới. Tác động đặc thù trước khi nghỉ hưu này phù hợp với 'cú lõm Ashenfelter'.
Tuy nhiên, hai năm sau sự kiện này — khi giai đoạn 'tuần trăng mật' kết thúc — mức trầm cảm gia tăng ở người về hưu lại đưa sức khỏe tâm thần trung bình của họ trở về mức bình thường. Từ thời điểm này, người về hưu dần xây dựng cái nhìn thực tế hơn về việc nghỉ hưu và cuối cùng thích nghi với lối sống mới. Lúc đó, tác động của việc nghỉ hưu đến sức khỏe tâm thần không còn quan trọng nữa. Các phát hiện trong nghiên cứu này được củng cố bởi nhiều mô hình về các giai đoạn nghỉ hưu trong tài liệu nghiên cứu.
Toàn văn bài báo: https://doi.org/10.1186/s41256-023-00320-3
Trích dẫn: Vo, T.T., Phu-Duyen, T.T. Mental health around retirement: evidence of Ashenfelter's dip. Global Health Research Policy 8, 35 (2023).
