Xâm nhập mặn gia tăng tại Bến Tre, khiến việc khai thác nước ngọt ở Đồng bằng sông Cửu Long thêm phức tạp
Một nghiên cứu của Dung Duc Tran (Nghiên cứu viên Cộng tác cấp cao, HAPRI) và các đồng tác giả cho thấy, trong 25 năm qua, xâm nhập mặn tại tỉnh Bến Tre đã gia tăng dần và bắt đầu sớm hơn trong mùa khô. Các kịch bản mô phỏng của nghiên cứu cho thấy mức độ phức tạp ngày càng tăng trong khai thác tài nguyên nước ngọt, với những thách thức liên quan đến thời điểm, độ sâu và vị trí địa lý.
Bối cảnh
Nước biển dâng do biến đổi khí hậu đã làm gia tăng xâm nhập mặn tại các vùng châu thổ trên toàn thế giới, đặt ra những mối đe dọa đáng kể đối với việc khai thác tài nguyên nước ngọt. Tại Đồng bằng sông Cửu Long, châu thổ lớn thứ ba thế giới, xâm nhập mặn là thách thức lặp đi lặp lại dọc theo bờ biển, làm suy giảm tài nguyên nước ngọt phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt, đồng thời ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội.
Nghiên cứu tập trung vào tỉnh Bến Tre, nơi được các tác giả mô tả là điểm nóng về thiên tai xâm nhập mặn trong Đồng bằng sông Cửu Long.
Phương pháp
Các tác giả đã phân tích dữ liệu quan trắc độ mặn dài hạn trong 25 năm, từ 1996 đến 2020, và xây dựng mô hình thủy động lực 1D (Mike 11) kết hợp với mô hình thủy động lực 3D (Mike 3). Ba kịch bản được sử dụng để khảo sát việc khai thác nước ngọt: năm khảo sát (2021); tác động của biến đổi khí hậu giai đoạn 2021 đến 2030, xét đến các tần suất vượt hằng năm khác nhau của lưu lượng dòng chảy thượng nguồn sông Mê Kông (dòng chảy trung bình, tương đối thấp, thấp và rất thấp); và xâm nhập mặn cực đoan, lấy điều kiện năm 2016 làm đại diện.
Kết quả chính
Các kiểu phân bố độ mặn phân tầng rõ rệt vào đầu và cuối mùa khô nhưng xáo trộn đều trong giai đoạn giữa.
Trong 25 năm qua, xâm nhập mặn đã gia tăng dần và bắt đầu sớm hơn trong mùa khô.
Các kịch bản tần suất vượt, dao động từ 50% đến 95%, cho thấy xâm nhập mặn cao hơn và sâu hơn dọc theo kênh tại Đồng bằng sông Cửu Long.
Theo xu thế biến đổi khí hậu hiện nay, kịch bản 2030 dự báo xâm nhập mặn sẽ tiến sâu hơn vào đất liền so với kịch bản 2021.
Từ khóa:
Xâm nhập mặn
Đồng bằng sông Cửu Long
Tỉnh Bến Tre
Khai thác nước ngọt
Mô hình thủy động lực
Biến đổi khí hậu
Liên kết:
Trích dẫn:
Tran, D. D., Thuc, P. T. B., Park, E., Hang, P. T. T., Man, D. B., & Wang, J. (2024). Extent of saltwater intrusion and freshwater exploitability in the coastal Vietnamese Mekong Delta assessed by gauging records and numerical simulations. Journal of Hydrology, 630, 130655.
