Định hình lộ trình bền vững cho ngành cá tra Việt Nam
- 1 ngày trước
- 4 phút đọc
Bài viết của HAPRI về hội thảo công bố kết quả dự án tổ chức tại Long Xuyên ngày 5/5/2026. Hội thảo cũng được Báo An Giang đưa tin. Nguồn: baoangiang.com.vn. Ảnh: Hạnh Châu / Báo An Giang.
Sáng ngày 5/5/2026, tại phường Long Xuyên, Viện Nghiên cứu Chính sách Nông nghiệp và Sức khỏe (HAPRI) thuộc University of Economics Ho Chi Minh City (UEH) đã tổ chức hội thảo công bố kết quả dự án nghiên cứu “Tổn thất thực phẩm trong chuỗi giá trị cá tra lưu vực sông Mê Kông” và tham vấn các bên liên quan của dự án.
Hội thảo quy tụ đông đảo các bên tham gia trong ngành. Bên cạnh PGS.TS. Võ Tất Thắng, Viện Trưởng HAPRI, còn có đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các viện nghiên cứu và trường đại học, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, cơ sở chế biến, thương lái và thương buôn, đơn vị vận chuyển, hộ nuôi cá tra, các nhà khoa học và chuyên gia độc lập.
Hành trình ba năm truy tìm nơi giá trị bị thất thoát
Dự án nghiên cứu “Tổn thất thực phẩm trong chuỗi giá trị cá tra lưu vực sông Mê Kông” (mã dự án ACIAR CS/2020/209) được Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam phê duyệt vào tháng 8/2022. Dự án nằm trong Chương trình Nghiên cứu Tổn thất Thực phẩm, hợp tác giữa Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp Quốc tế Australia (ACIAR) — cơ quan nghiên cứu nông nghiệp vì phát triển của Chính phủ Australia — và Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Quốc tế Canada (IDRC). Dự án thực hiện từ ngày 1/4/2023 đến 30/6/2026, với tổng kinh phí 9,1 tỷ đồng, dựa trên mạng lưới các đối tác nghiên cứu, cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cộng đồng thực hành trên toàn ngành cá tra.
Nghiên cứu được triển khai để vẽ lại bản đồ nơi nào — và bằng cách nào — giá trị đang bị thất thoát dọc theo chuỗi. Các phát hiện đã đưa ra bức tranh rõ ràng hơn về những hình thức tổn thất đang diễn ra hiện nay, và có nguy cơ tiếp diễn trong tương lai, trên chuỗi cá tra Đồng bằng sông Cửu Long: tổn thất vật lý, tổn thất chất lượng, tổn thất giá trị kinh tế, và những rủi ro gắn liền với dinh dưỡng và môi trường.
Quan trọng hơn, nghiên cứu cho thấy tổn thất không tập trung ở bất kỳ một điểm đơn lẻ nào. Nó trải dài trên nhiều mắt xích của chuỗi: cá bố mẹ và con giống, ương nuôi cá hương, nuôi thương phẩm, thu hoạch, vận chuyển, chế biến và phân phối. Vì vậy, giải quyết bài toán này đòi hỏi hành động ở mọi khâu, chứ không phải chỉ vá víu ở một điểm.
Tổn thất không tập trung ở một điểm đơn lẻ nào. Nó trải đều trên nhiều mắt xích của chuỗi, từ cá bố mẹ và con giống cho đến khâu phân phối cuối cùng.
Từ cạnh tranh giá rẻ đến tạo giá trị bền vững
Từ các phát hiện, các đại biểu đã đề xuất một gói giải pháp đồng bộ. Các trụ cột chính bao gồm nâng cao chất lượng cá bố mẹ và con giống, chuẩn hóa quy trình kỹ thuật dọc theo chuỗi, và củng cố các liên kết giữa các bên phụ thuộc lẫn nhau — từ hộ nuôi đến nhà chế biến và doanh nghiệp xuất khẩu.
Các đại biểu cũng đồng thuận về một bước chuyển sâu hơn trong tư duy. Rời bỏ lối cạnh tranh dựa vào chi phí thấp nhất có thể, và hướng tới việc chủ động tạo dựng giá trị bền vững, sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và nâng tầm vị thế của ngành cá tra Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Một mặt hàng chiến lược đối diện những áp lực thực sự
Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS. Võ Tất Thắng, Viện Trưởng HAPRI, nhấn mạnh rằng cá tra là một mặt hàng chiến lược của Đồng bằng sông Cửu Long. Đây là nguồn đóng góp quan trọng cho xuất khẩu của Việt Nam và sinh kế của người dân khắp vùng.
Tuy nhiên, song hành với các thành tựu của ngành là những áp lực thực sự. Ông chỉ ra biến động giá, các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, biến đổi khí hậu, và tổn thất dọc theo chuỗi giá trị là những thách thức cốt lõi mà ngành phải xử lý hiện nay.
Theo ông, kết quả của dự án được thiết kế để mang lại lợi ích thiết thực cho cả hộ nuôi, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, thông qua các can thiệp hiệu quả và đúng trọng tâm, hỗ trợ phát triển ngành cá tra xanh hơn và bền vững hơn.
Bài viết này là tường thuật của chính HAPRI về một sự kiện do HAPRI tổ chức. Hội thảo cũng được Báo An Giang đưa tin (bài viết và ảnh của phóng viên Hạnh Châu, ngày 5/5/2026). Thông tin đầy đủ về dự án nghiên cứu được ACIAR công bố tại: Tổn thất thực phẩm trong chuỗi giá trị cá tra lưu vực sông Mê Kông (CS/2020/209).
