Lập bản đồ hiểm họa, mức độ phơi bày và tính dễ tổn thương do lũ ở An Giang, Đồng bằng sông Cửu Long
Nghiên cứu do Can Thu Van, Hoang Thi Thanh Thuy, Can The Viet, Le Ngoc Anh, Vu Thi Van Anh và Dung Duc Tran (Nghiên cứu viên Cộng tác cấp cao, HAPRI) đồng tác giả đã lập bản đồ rủi ro lũ lụt trên toàn tỉnh An Giang. Nghiên cứu cho thấy 10 trong số 155 xã của tỉnh ở mức rủi ro lũ lụt cao. Là tỉnh đầu nguồn của Đồng bằng sông Cửu Long, An Giang được xem là địa phương dễ tổn thương nhất trước tác động của lũ. Các bản đồ của nghiên cứu chỉ ra những xã có mức hiểm họa cao nhất và rủi ro cao nhất.
Bối cảnh
Quản lý rủi ro lũ lụt là mối quan tâm cấp thiết trên toàn thế giới, khi các cộng đồng và khu vực phải đối mặt với nguy cơ ngập lụt ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu, đô thị hóa và biến động tự nhiên.
Tại Đồng bằng sông Cửu Long, An Giang là tỉnh đầu nguồn giáp biên giới Campuchia và được xem là tỉnh dễ tổn thương nhất trước tác động của lũ. Vì vậy, An Giang là địa bàn then chốt để hiểu rủi ro lũ lụt tập trung ở đâu trong vùng đồng bằng.
Phương pháp
Các tác giả áp dụng khung đánh giá lũ lụt kết hợp yếu tố lũ lụt với các yếu tố kinh tế, xã hội và môi trường. Khung đánh giá này dùng bộ 42 tiêu chí theo ba khía cạnh: hiểm họa, mức độ phơi bày và tính dễ tổn thương. Các tác giả dùng phương pháp phân tích thứ bậc (AHP) để xác định trọng số cho các tiêu chí. Sau đó, họ xây dựng các bản đồ rủi ro lũ lụt để đánh giá mức độ rủi ro tại các xã trong tỉnh.
Kết quả chính
Xã Khánh An và xã Long Bình, chủ yếu thuộc huyện An Phú giáp biên giới Việt Nam – Campuchia, có mức hiểm họa cao nhất với điểm số 0,68.
Huyện Tịnh Biên, nằm khá xa An Phú, có mức độ dễ tổn thương cao dù không bị ngập nặng.
Nhìn chung, 10 trong số 155 xã của tỉnh (6,5%) ở mức rủi ro lũ lụt cao. Các xã này phần lớn thuộc An Phú, và các tác giả gắn mức rủi ro đó với việc chúng chủ yếu là khu vực nông nghiệp có dân cư tương đối nghèo.
Ngoài ra, 121 xã (78%) có mức rủi ro lũ lụt trung bình, trong khi số còn lại (15,5%) ở mức rất thấp hoặc không có rủi ro.
Hàm ý chính sách
Các tác giả nêu rằng nên xây dựng các biện pháp giảm thiểu để hạ thấp rủi ro lũ lụt trên toàn tỉnh trong bối cảnh Đồng bằng sông Cửu Long, và nghiên cứu này gợi mở cho các vùng châu thổ trên thế giới trong việc phát triển những phương pháp tương tự phục vụ quản lý rủi ro lũ lụt.
Từ khóa:
Đồng bằng sông Cửu Long
An Giang
Quản lý rủi ro lũ lụt
Lập bản đồ rủi ro lũ lụt
Tính dễ tổn thương
Phương pháp phân tích thứ bậc
Liên kết:
Trích dẫn:
Van, C. T., Thuy, H. T. T., Viet, C. T., Anh, L. N., Anh, V. T. V., & Tran, D. D. (2024). Unveiling flood vulnerability in the Vietnamese Mekong Delta: A case study of an Giang province. International Journal of Disaster Risk Reduction, 106, 104429.
