Mạng lưới xã hội và sự chuyển đổi giữa canh tác nông nghiệp và tự tạo việc làm phi nông nghiệp ở nông thôn Việt Nam
Một nghiên cứu do Chung Thanh Phan (Nghiên cứu viên Cộng tác, HAPRI), Devmali Perera, Richard Ramsawak và Tra Pham đồng tác giả cho thấy mạng lưới xã hội có xu hướng cản trở các hộ gia đình nông thôn Việt Nam chuyển từ canh tác nông nghiệp sang tự tạo việc làm phi nông nghiệp. Thay vào đó, mạng lưới xã hội thúc đẩy sự dịch chuyển từ các hoạt động phi nông nghiệp sang các hoạt động nông nghiệp. Những phát hiện này làm sáng tỏ tác động của mạng lưới xã hội đến các lựa chọn kinh tế của hộ gia đình ở nông thôn Việt Nam.
Bối cảnh
Các tác giả mô tả tự tạo việc làm phi nông nghiệp là một tấm lá chắn quan trọng cho cộng đồng nông thôn. Hình thức này giúp hộ gia đình ứng phó với biến động thu nhập do các cú sốc bất ngờ và góp phần nâng cao phúc lợi hộ gia đình nói chung. Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc hộ gia đình nông thôn có theo đuổi hình thức này hay không.
Các nghiên cứu trước đây cho thấy mối quan hệ thuận chiều giữa mạng lưới xã hội và lựa chọn tự tạo việc làm phi nông nghiệp. Các tác giả đặt mục tiêu tìm hiểu cách các mạng lưới này tác động đến sự chuyển dịch kinh tế từ những nghề lấy nông nghiệp làm trung tâm sang các công việc phi nông nghiệp đa dạng.
Phương pháp
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Khảo sát Tiếp cận Nguồn lực Hộ gia đình Việt Nam, với mẫu đại diện gồm các hộ gia đình nông thôn tại những tỉnh trọng điểm của Việt Nam. Các tác giả xem xét cả quy mô lẫn chất lượng mạng lưới xã hội của hộ gia đình. Nghiên cứu sử dụng mô hình biến công cụ dựa trên phương sai sai số thay đổi để đánh giá quyết định của hộ gia đình trong việc chuyển đổi giữa canh tác nông nghiệp và tự tạo việc làm phi nông nghiệp.
Kết quả chính
Quy mô và chất lượng mạng lưới xã hội của hộ gia đình ảnh hưởng đáng kể đến lựa chọn tự tạo việc làm phi nông nghiệp ở nông thôn Việt Nam.
Mạng lưới xã hội có xu hướng cản trở sự chuyển dịch từ canh tác nông nghiệp sang tự tạo việc làm phi nông nghiệp.
Thay vào đó, mạng lưới xã hội thúc đẩy sự dịch chuyển từ các hoạt động phi nông nghiệp sang các hoạt động nông nghiệp.
Mạng lưới xã hội cũng mang lại khả năng tiếp cận tín dụng tốt hơn và thu nhập cao hơn cho các hộ gia đình tham gia hoạt động nông nghiệp. Tuy nhiên, mạng lưới xã hội không đem lại lợi ích đáng kể cho các hộ tham gia tự tạo việc làm phi nông nghiệp.
Hàm ý chính sách
Các tác giả cho rằng những phát hiện này mang lại hàm ý giá trị cho việc hoạch định chính sách nhằm giảm nghèo và nâng cao năng lực tạo thu nhập của các gia đình nông thôn, đặc biệt ở nông thôn Việt Nam.
Từ khóa:
Việt Nam
Mạng lưới xã hội
Tự tạo việc làm phi nông nghiệp
Hộ gia đình nông thôn
Tiếp cận tín dụng
Sinh kế nông thôn
Liên kết:
Trích dẫn:
Phan, C. T., Perera, D., Ramsawak, R., & Pham, T. (2025). The impacts of social network on non-farm self-employment: Evidence from Vietnam. Journal of Rural Studies, 114, 103530.
