Tự động hóa và kinh tế ngầm: Mối liên hệ nghịch tại 54 quốc gia
Một nghiên cứu mới của HAPRI, do Nguyen Doan, Canh Phuc Nguyen (Nghiên cứu viên Cộng tác cấp cao, HAPRI) và Nadia Doytch đồng tác giả, tìm thấy mối liên hệ nghịch giữa tự động hóa trong sản xuất và quy mô kinh tế ngầm trên 54 quốc gia. Các tác giả gợi ý rằng tự động hóa có thể mang lại những lợi ích không ngờ tới cho nền kinh tế, xét đến mối liên hệ nghịch của nó với quy mô kinh tế ngầm.
Bối cảnh
Các nghiên cứu trước đây cho thấy kinh tế ngầm gây ra nhiều vấn đề. Ví dụ, nó làm giảm nguồn thu thuế của chính phủ, làm sai lệch các chỉ tiêu chính thức và làm méo mó công bằng xã hội. Một luồng lập luận trong các tài liệu nghiên cứu gắn kinh tế ngầm với tự động hóa: tự động hóa có thể làm tăng thất nghiệp, gia tăng thất nghiệp là một trong những yếu tố quyết định kinh tế ngầm, và do đó tự động hóa có thể làm kinh tế ngầm lớn hơn.
Tuy nhiên, như các tác giả lưu ý, bằng chứng về tác động của tự động hóa đối với thất nghiệp cho đến nay vẫn còn trái chiều. Vì vậy, nghiên cứu đặt mục tiêu xác định một yếu tố tác động mới đến kinh tế ngầm trong nền kinh tế hiện đại, thông qua việc phân tích liệu tự động hóa trong sản xuất có liên hệ với khu vực này hay không.
Phương pháp
Các tác giả ước lượng mối quan hệ giữa tự động hóa trong các hoạt động robot và kinh tế ngầm trên mẫu dữ liệu bảng gồm 54 quốc gia từ năm 2002 đến năm 2018. Tự động hóa được đo bằng số lượng robot công nghiệp đang vận hành, thu thập từ các báo cáo World Robotics (International Federation of Robotics). Kinh tế ngầm, tính theo tỷ lệ phần trăm GDP, được ước lượng bằng ba mô hình khác nhau: mô hình MIMIC và DGE của Ngân hàng Thế giới và mô hình Medina & Schneider của IMF. Các ước lượng kiểm soát tính không đồng nhất giữa các quốc gia, cơ cấu kinh tế và chất lượng thể chế, đồng thời được thực hiện lại với các thước đo thay thế về mức độ sử dụng robot. Một hệ phương trình bổ sung cũng xem xét thất nghiệp và khu vực dịch vụ; các tác giả nêu rõ rằng phân tích này không nhằm xác định các hiệu ứng trung gian nhân quả.
Kết quả chính
Tự động hóa có mối liên hệ nghịch với quy mô kinh tế ngầm tính theo tỷ lệ phần trăm GDP.
Mối quan hệ này tương đối nhất quán sau khi kiểm soát tính không đồng nhất giữa các quốc gia, cơ cấu kinh tế và chất lượng thể chế, cũng như khi sử dụng các thước đo thay thế về mức độ sử dụng robot.
Khi chia mẫu theo mức thu nhập, các hệ số của việc ứng dụng robot ở các nền kinh tế thu nhập thấp và trung bình có dấu khác nhau giữa các thước đo kinh tế ngầm, và không hệ số nào có ý nghĩa thống kê.
Phân tích bổ sung cung cấp rất ít bằng chứng về một mối quan hệ có tính hệ thống giữa hoạt động robot và thất nghiệp.
Hàm ý chính sách
Các tác giả viết rằng mặc dù chính phủ không thể trực tiếp kiểm soát tốc độ tự động hóa trong các ngành công nghiệp tư nhân, và các chính sách thúc đẩy tự động hóa không nhất thiết dẫn đến mức độ chính thức hóa nền kinh tế cao hơn, việc đầu tư nhiều hơn vào đào tạo lại kỹ năng cho lực lượng lao động, hạ tầng số và cải cách điều tiết thị trường lao động là hết sức quan trọng khi các nền kinh tế ngày càng tự động hóa. Nghiên cứu gợi ý rằng những lo ngại về tự động hóa không nên chỉ tập trung vào khả năng người lao động bị thay thế khỏi việc làm, xét đến mối liên hệ nghịch giữa hoạt động robot và kinh tế ngầm.
Từ khóa:
Tự động hóa
Robot công nghiệp
Kinh tế ngầm
Mức độ sử dụng robot
Chất lượng thể chế
Dữ liệu bảng
Liên kết:
Trích dẫn:
Doan, N., Nguyen, C. P., & Doytch, N. (2026). Automation and the shadow economy. Research in Economics, 80(4), 101186.
